Gdzie mieszka Święty Mikołaj? Laponia, renifery i odpowiedzi dla dzieci

Według najpopularniejszej w Europie tradycji Święty Mikołaj mieszka w Laponii, w północnej Finlandii, a według tradycji amerykańskiej – na biegunie północnym. Obie odpowiedzi znajdziesz w książkach i bajkach, więc dziecku możesz powiedzieć, że Mikołaj mieszka „daleko na północy, tam gdzie zimą prawie nie ma dnia, a śniegu jest pełno”.

W fińskich opowieściach dom Mikołaja stoi na górze Korvatunturi w Laponii, przy granicy z Rosją. Kształt tej góry przypomina ucho – stąd legenda, że Mikołaj słyszy z niej, czy dzieci są grzeczne. Ponieważ to miejsce jest bardzo odludne, Mikołaj przyjmuje gości gdzie indziej: w Rovaniemi.

Wioska Świętego Mikołaja to miejsce w Rovaniemi, stolicy fińskiej Laponii, gdzie przez cały rok można spotkać Mikołaja. Leży na kole podbiegunowym – przez wioskę przebiega linia, na której turyści robią sobie zdjęcia.

Działa tam poczta Świętego Mikołaja, do której przychodzą listy od dzieci z całego świata. Są też sklepy z pamiątkami, kawiarnie, a w okolicy można zobaczyć renifery i psy husky. Wioska jest atrakcją turystyczną, więc ceny wycieczek bywają wysokie, a najwięcej gości przyjeżdża w grudniu.

Dla dziecka nie trzeba planować podróży do Finlandii. Wystarczy pokazać na mapie, gdzie leży Laponia, i opowiedzieć, jak długą drogę pokonują sanie w Wigilię.

Prawdziwy Święty Mikołaj był biskupem Miry, miasta w Licji – dziś to Demre w południowej Turcji. Żył na przełomie III i IV wieku i słynął z dobroci oraz pomocy biednym.

Najbardziej znana legenda opowiada o ubogim ojcu trzech córek, który nie miał pieniędzy na ich posag. Mikołaj nocą, po kryjomu, podrzucił do domu sakiewki ze złotem. Stąd wziął się zwyczaj dawania prezentów w tajemnicy, tak by obdarowany nie wiedział, od kogo je dostał.

Wspomnienie świętego Mikołaja przypada 6 grudnia – dlatego właśnie wtedy obchodzimy Mikołajki. Jego relikwie od XI wieku znajdują się we włoskim Bari. Jeśli dziecko pyta, czy Mikołaj „był naprawdę”, możesz odpowiedzieć, że tak: był dobrym człowiekiem, którego historia przetrwała ponad 1600 lat. Więcej na ten temat piszemy w poradniku czy Święty Mikołaj istnieje.

Współczesny Święty Mikołaj to starszy pan z siwą brodą, w czerwonym stroju obszytym białym futrem, z szerokim pasem i workiem prezentów. Tak przedstawiają go kartki, filmy i reklamy.

Tradycyjny wizerunek jest jednak inny – to biskup w mitrze (wysokim nakryciu głowy), z pastorałem (laską biskupią) i w szatach liturgicznych. W Polsce oba wizerunki żyją obok siebie: w kościołach i na szkolnych przedstawieniach często pojawia się biskup, a w sklepach i bajkach – Mikołaj w czerwonym kubraczku.

Wygląd „Mikołaja w czerwieni” ukształtował się w XIX wieku w Ameryce, m.in. dzięki ilustracjom Thomasa Nasta, a w XX wieku utrwaliły go popularne reklamy. Czerwony strój był jednak znany już wcześniej.

W niektórych regionach Polski prezenty przynosi ktoś inny: w Wielkopolsce i na Pomorzu Gwiazdor, a w części Śląska i Małopolski Dzieciątko albo Aniołek.

W tradycji anglosaskiej Mikołaj ma dziewięć reniferów: osiem z wiersza z 1823 roku i Rudolfa z czerwonym nosem, który dołączył do nich w 1939 roku. Wiersz „A Visit from St. Nicholas”, przypisywany Clementowi Clarke’owi Moore’owi, podał imiona ośmiu reniferów zaprzęgniętych do sań:

W polskich książkach i bajkach te imiona bywają tłumaczone różnie, więc dziecko może spotkać kilka wersji – każda jest „dobra”.

Ciekawostka dla starszych dzieci: prawdziwe renifery mają poroże niezależnie od płci, ale dorosłe samce zwykle zrzucają je na początku zimy, a samice noszą je aż do wiosny. Renifery z rogami w grudniu to więc najpewniej panie!

Na pytania dziecka o Mikołaja najlepiej odpowiadać spokojnie, krótko i zgodnie z tym, w co wierzy wasza rodzina. Kilka wskazówek:

• Zapytaj najpierw, co dziecko myśli. „A jak ty uważasz, gdzie mieszka Mikołaj?” – często samo ma gotową odpowiedź.
• Nie dokładaj szczegółów na siłę. Przedszkolakowi wystarczy „daleko na północy, w Laponii”.
• Opowiedz historię biskupa z Miry – to prawdziwa opowieść o dobroci, którą możesz powtarzać także wtedy, gdy dziecko przestanie wierzyć w sanie.
• Gdy starsze dziecko pyta wprost, nie zbywaj go. Możesz powiedzieć, że Mikołaj to również tradycja, w której dorośli pomagają robić niespodzianki – i zaprosić je do pomagania przy młodszym rodzeństwie.

List do Mikołaja najłatwiej napisać na gotowym szablonie i zostawić na parapecie albo wysłać pocztą – dziecko i tak najbardziej przeżywa samo pisanie. Darmowy wzór znajdziesz na stronie list do Mikołaja do druku, a wskazówki, jak pomóc maluchowi go napisać, w poradniku jak napisać list do Mikołaja.

Wiele rodzin dokłada do tego odpowiedź od Mikołaja. Może to być list albo kartka z filmem, w którym Mikołaj zwraca się do dziecka po imieniu – wtedy maluch ma dowód, że jego list dotarł aż do Laponii.